บทบาทของพระเจ้า และศาสนาในเกม



เกม หรือวีดีโอเกม ก็เป็นอีกสื่อปัจจัยหนึ่งในธุรกิจ “ความบันเทิง” ที่อาจถูกจำแนกเทียบเคียงได้กับสื่อบันเทิงอื่นๆ เฉกเช่น วิทยุ โทรทัศน์ จนไปถึงสื่อสิ่งพิมพิ์ และสารสนเทศต่างๆ ผู้ผลิตสร้าง ผู้ผลิตขาย และผู้บริโภคซื้อหา เสพ “ความคิด” ที่ทางผู้ผลิตสื่อส่งผ่านมอบมาให้


ในขณะที่วีดีโอเกมเป็นเสมือนช่องทางหนึ่งที่สามารถส่งผ่านความคิด และการนำเสนอได้เช่นนี้ เรื่อง “พระเจ้า” หรือเรื่อง “ศาสนา” ก็เป็นอีกสิ่งหนึ่ง ที่ได้ถูกนำเสนอผ่านวีดีโอเกมตลอดมา ตั้งแต่แรกเริ่มมีวีดีโอเกมขึ้นมา จวบจนถึงทุกวันนี้ ในบริบทที่อาจเหมือนหรือต่างกันออกไป


ขึ้นชื่อว่าศาสนาแล้ว แน่นอนว่าจัดเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนอันต้องพึงระวังในการกล่าวถึงเป็นพิเศษ ครั้งหนึ่งในยุคแรกๆ ของเกม ทางผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่ายจะระแวดระวังในการใส่เนื้อหาเหล่านี้ลงไปเป็นพิเศษ เพราะหากใช้ใส่อย่างไม่ระวังแล้ว อาจนำมาซึ่งกระแสต่อต้าน กระแสความไม่พอใจ อันไม่ใช่เรื่องดีแน่ๆ สิ่งนี้เป็นที่เฝ้าระวังแม้แต่กับสิ่งสารพันอันเล็กน้อย ดังตัวอย่างเช่นเกม Rockman ที่ตัวบอส Yellow Devil ในเกมที่เมื่อเกมถูกวางจำหน่ายในสหรัฐอเมริกาแล้ว มันจำต้องถูกเปลี่ยนชื่อกลายเป็น Rock Monster แทน ตามนโยบายของ Nintendo ในขณะนั้น ที่จะไม่ใส่ปัจจัยใดๆ เลยที่มีความเกี่ยวข้องกับศาสนาลงไป แม้แต้คำว่า “Devil” หรือ “ปีศาจ” เช่นนี้เป็นต้น ซึ่งแน่นอนว่านั่นมาจากมุมมองว่าวีดีโอเกมเป็นของเล่นสำหรับเด็ก เข้าถึงเด็ก และอันควรในการจำกัดเนื้อหาที่เด็กจะพึงเสพเป็นพิเศษด้วย



Image
Yellow Dvil ----> Block Monster เมื่อวางจำหน่ายในอเมริกา





พระเจ้า ในเกมยุคแรก และแนวคิดพึงนิยม คือผู้ทรงฤทธานุภาพที่อยู่ฝ่ายผู้เล่น


แม้จะมีการหลีกเลี่ยงหรือพึงใช้อย่างระแวดระวัง พระเจ้าก็ปรากฏในประวัติศาสตร์วีดีโอเกมตั้งแต่ในยุคแรกๆ และแนวคิดพึงนิยมของพระเจ้าในยุคแรกๆ ที่เริ่มมีมาตั้งแต่สมัยเกมแบบ Rogue like (แนวผจญภัยลุย Dungeon ไปเรื่อยๆ ที่เราอาจคุ้นกันในชื่อ Dungeon Explorer หรือชุด ฟุชิกินะดันเจี้ยน ) เกมแนว Text Based (เกมที่เล่นโดยอาศัยแต่ข้อความเป็นสำคัญ) ไปจนถึง World of Warcraft ในยุคปัจจุบัน คือ พระเจ้าในแง่ผู้ทรงฤทธานุภาพ ผู้เป็นองค์แห่งความดี และอยู่ฝ่ายเดียวกับผู้เล่น อาจปรากฏในเกมตรงๆ หรือเพียงแค่มีการกล่าวอ้างถึง อาทิเช่นบอกว่าอยู่ฝ่ายตัวเอก สนับสนุนตัวเอก หรือมอบภารกิจให้ตัวเอกไปจัดการ หรือคอยให้ความช่วยเหลือฝ่ายตัวเอกทั้งในทางตรงและทางอ้อม อาทิเช่นให้พร เพิ่มพลังให้ หรือแม้แต่แสดงอิทธิฤทธิ์ปาฎิหาริย์ ปราบฝ่ายศัตรูอันชั่วร้ายลง จึงอาจกล่าวได้ว่าพระเจ้าในเกมยุคแรกๆ และแบบพึงนิยม เป็นเสมือนผู้อุปถัมภ์ที่มีอำนาจเหนือตัวเอกในเกม หากแต่คอยดูแลและให้ความช่วยเหลือ เพื่อให้ตัวเอกสามารถบุกฝ่าตะลุยไปจนจบเกมได้





ผู้เล่น ในฐานะพระเจ้า อำนาจในมือจะใช้อย่างไร ?


หลังจากแนวคิดพึงนิยมของพระเจ้าที่คอยสนับสนุนผู้เล่นแล้ว ก็เริ่มมีเกมที่ฉีกแนวคิดพระเจ้าเดิมๆ ออกไป โดยนำบท “พระเจ้า” มาจำลองให้ผู้เล่นลองสวมใส่เป็นเองเลย ดังที่เห็นได้จากเกม Populous ActRizer หรือ Black & White ที่ให้อำนาจผู้เล่นอย่างล้นปรี่ เป็นพระเจ้าปกครองเหนือตัวละคร NPC ที่ติ๊งต่างสมมุติให้เป็น “มนุษย์” ในครอบครองของเรา แน่นอนว่าเป้าหมายหลักของเกมคือให้เราทำหน้าที่พระเจ้าอย่างดี สร้างโลก ดูแลโลก ชี้นำมนุษย์ไปในทางที่ถูกที่ควร หว่านเมล็ดพันธุ์แห่งความเชื่อความศรัทธาลงไปในผู้คน ให้งอกเงยออกมาอย่างดีงามตามครรลองคลองธรรม แต่แม้อำนาจมีอยู่ล้นปรี่ล้นฟ้าแต่ทั้งหมดก็ไม่ง่ายนัก แม้จะเป็นแค่เกม สถานการณ์ที่ไม่พึงประสงค์ก็มีอยู่เสมอ ทั้งภัยธรรมชาติ การรุกรานผู้คนของปีศาจ ทุกขภัยต่างๆ ไปจนถึงการไม่เคารพเชื่อฟังพระเจ้าของ NPC มนุษยสมมุติเหล่านี้ ซึ่งแน่นอนเราในฐานะพระเจ้าพึงต้องคอยแก้ปัญหาอย่างใจเย็น คอยดูแลผู้คนของเราด้วยความเมตตา และไม่ ที่จะเป็นพระเจ้าผู้เกรี้ยวกราด เสกสายฟ้ามาทำลายบ้านเมืองผู้คน หรือจับคนเหวี่ยงขึ้นบนท้องฟ้าลงมากระแทกพื้นถึงแก่อสัญกรรม แม้บางครั้งเราอาจจะอด นึกสนุกที่จะระบายอารมณ์แบบนั้นกับพวกคนบาปหยาบช้าไม่ได้ แต่แน่นอน นั่นไม่ใช่สิ่งที่เราในฐานะพระเจ้าพึงกระทำเลย เราในฐานะพระเจ้าจะใช้อำนาจในมือเยี่ยงไร หรือจะดูแลผู้คนของเราได้ดีแค่ไหน จะเมตตา จะโกรธา จะละเลยปล่อยปละ หรือตามใจเสียจนเสีย เกมที่ให้บทเราเป็นพระเจ้าเหล่านี้ ก็ได้สร้างคำถามอันน่าสนใจให้เราลองเล่น และลองสวมบทบาทเป็น



Image
สวมบทเป็น "พระเจ้า" ใน Popolous


Image
ใน Black & White ที่อาจเป็นพระเจ้าผู้ทรงเกรี้ยวกราดได้






วีดีโอเกม คือสถานที่อันทำให้ปาฏิหาริย์ของพระเจ้าเป็นรูปธรรม


วีดีโอเกมจัดเป็นสื่อแรกๆ ที่ทำให้ “ภาพปาฏิหาริย์ของพระเจ้า” ปรากฏอย่างเป็นรูปธรรม เพราะไม่ใช่แค่ข้อความเขียนและเสียง ที่อาศัยจินตนการในการสร้างภาพ วีดีโอเกมทำให้ปาฏิหาริย์และอิทธิฤทธิ์ของพระเจ้าได้แสดงออกมาให้เห็นเด่นชัด และต่างจากสื่ออื่นจากการสร้างอารมณ์ร่วมของผู้เล่น ที่อาจสัมผัสได้เลยจากการเล่น เช่น ลองจินตนการว่าคุณกำลังเล่นเกมแล้วเหลือพลังชีวิตเพียงแค่เล็กน้อย แล้วพ